top of page
Portada del libro Guía del Espaciotiempo

Yakında

İnsanlık yüzyıllardır aynı temel soruların peşinden gitmiştir: Kendi kaderimizi ne kadar seçebiliriz? Zihin, fiziksel evrenin neresinde yer alır? Doğadan ve birbirimizden bağımsız mıyız?

Turgay Sehil, Uzay-Zaman Kılavuzu'nda okurları modern fizik, biyoloji ve sinirbilimin en son bulguları ışığında insanlığı ve evreni yeniden düşünmeye davet ediyor.

İnsan varlığını ne evrenin merkezine koyan ne de onu evrenin dışında tutan, aksine madde, yaşam, bilinç, dil ve toplum düzeylerinin etkileşimsel bir bütünlük içinde bir araya geldiği biyopsikososyal bir varlık olarak ele alan Etkileşimsel Evren Modeli'ni öneriyor.

Laniakea'nın uçsuz bucaksız kozmik ağlarından bir su molekülünün yapısına, Helen Keller'ın dokunma duyusuyla dili keşfinden algoritmik bilgi ağlarına kadar bu eser, okurlara hazır cevaplar sunmak yerine, evrendeki yerlerini, seçimlerinin gücünü ve bu seçimlerin getirdiği sorumluluğu anlamalarını sağlayan bütünleşik bir düşünme yöntemi sunuyor.

Uzayzaman Rehberi'nin yazarı ve
Etkileşimsel Evren Modeli'nin yaratıcısı hakkında

Turgay Sehil 1969 yılında Antakya'da doğdu. Mesleği gereği bir hekim olarak, uzun yıllardır insan varoluşunun, bilincinin ve davranışlarının kökenleri üzerine çalışmalar yürütmektedir.

​

Tıp eğitimi sırasında edindiği bilimsel perspektiften yola çıkarak, insanı sadece biyolojik bir organizma olarak değil, psikolojik ve sosyal ilişkiler içinde ortaya çıkan biyopsikososyal bir varlık olarak ele almaktadır. Çalışmalarında, madde, yaşam, zihin, dil ve toplum düzeyleri arasındaki karşılıklı ilişkiler üzerinden insan davranışının kökenlerini incelemektedir.

​

Sehil'e göre insan, evrenin dışında duran bağımsız bir gözlemci değil, etkileşim, bağlantısallık ve bütünlük yoluyla işleyen bir evrenin parçasıdır. İnsanların, varoluşlarını oluşturan ilişkileri tanımlamayı ve bu varoluşun sınırlarını fark etmeyi başardıklarında, yalnızlıklarının, mutsuzluklarının ve korkularının nedenlerini daha iyi anlayabileceklerini savunmaktadır.

Bu amaçla Sehil, Etkileşimli Evren Modeli'ni geliştirmiştir. Modern fizik, kozmoloji, biyoloji, evrim teorisi, sinirbilim, bilinç çalışmaları, dilbilim ve sosyal bilimlerin sağladığı bilgilerden yararlanan model, insan ile evren arasındaki ilişkileri yeniden düşünmek için bir yaklaşım sunmaktadır.

​

Etkileşimli Evren Modeli'ni sunduğu Uzay-Zaman Kılavuzu adlı eseri aracılığıyla Turgay Sehil, insanlara değişmez ve hazır cevaplar sunmayı değil, kendi varoluşları hakkında sordukları soruları keşfetmelerini ve yanıtlamalarını sağlayacak bir düşünme yöntemi kazandırmayı amaçlamaktadır.

Modelin inşası

kitabın 16 bölümü boyunca

1. Her şey etkileşim halindedir; her şey etkileşim yoluyla ortaya çıkar
 

İlk bölüm, insanı oluşturan seviyeleri ele alır: toplumdan zihne, sinir sisteminden hücreye ve moleküllerden atomlara ve atom altı süreçlere kadar. Amacı, insan davranışını parçacıkların hareketine indirgemek değil, zihinsel ve sosyal süreçlerin fiziksel ve biyolojik temellerinden tamamen bağımsız olmadığını göstermektir.
 

Kozmik ağlardan insan bilincine kadar uzanan farklı ölçekler, aynı evrende gerçekleşen oluşum süreçlerinin farklı organizasyon seviyelerini temsil eder. Bu bölümde modelin ilk önermesi ortaya konmaktadır: Varlıklar etkileşimlerden doğar ve ortaya çıkan varlıklar yeni etkileşimler için koşullar yaratır.

2. Bağlılığı Anlamak: Bütünün İlişkilerini Kavramak
 

İkinci bölüm, bağlılık kavramını geliştirir ve farklı varlıkların ve organizasyon seviyelerinin birbirinden tamamen ayrı olmadığını açıklar. Bir atom ile molekül, bir hücre ile organizma veya bir insan ile toplum arasındaki ilişki, sadece parçaların yan yana var olmasından ibaret değildir.
 

Parçalar bir bütünü oluştururken, ortaya çıkan bütün aynı zamanda parçalarının davranış koşullarını da değiştirir. Bağlılık, her şeyin her şeyle doğrudan ve aynı ölçüde bağlantılı olduğu anlamına gelmez. Aksine, sınırları, aracı faktörleri, mesafeleri ve farklı etki güçlerini dikkate alan koşullu bir ilişkisellik biçimini ifade eder.

3. Birbirine Bağlılığı ve Bütünlüğü Anlamak: Uzay-zamanı Anlamak
 

Üçüncü bölüm, varlıkların ve olayların aynı uzay-zaman bütünü içinde ortaya çıktığını göstermektedir. Bir olay, yalnızca gerçekleştiği yer üzerinden değil, aynı zamanda onu önceleyen süreçler, içinde yer aldığı ilişkiler ve ürettiği sonuçlar ile birlikte ele alınmalıdır.
 

Birbirine bağlılık, varlıkların karşılıklı ilişkiler içinde var olmasını ifade ederken, bütünlük ise farklı düzeylerde gerçekleşen ilişkilerin aynı evrenin oluşumuna nasıl katıldığını tanımlar. Bu şekilde uzay-zaman, nesnelerin içine yerleştirildiği pasif bir kap olmaktan çıkar ve olayların birbirleriyle ilişkili olarak ortaya çıktığı fiziksel bütünlük olarak anlaşılır.

4. Evrenin üç boyutlu modelinden Evrenin Etkileşimsel Modeline geçiş
 

Dördüncü bölüm, bir varlığı yalnızca üç boyutlu şekli ve görünür sınırlarıyla tanımlamanın yeterli olmadığını göstermektedir. Canlı bir varlığın, bir insanın veya bir toplumun gerçek sınırları, sadece kapladıkları fiziksel alanla açıklanamaz; aynı zamanda çevrelerinde yarattıkları ve çevreden aldıkları etkilerin kapsamı da dikkate alınmalıdır.
 

Bu bölümde, üç boyutlu sınır kavramından etkileşimsel sınır kavramına geçiş yapılmaktadır. Bir varlığın ne olduğu, sadece maddesinin bittiği yerle değil, aynı zamanda kurabileceği ilişkiler, ayırt edebileceği etkiler ve üretebileceği yanıtlarla da belirlenir.

 

5. Evreni Etkileşimsel Sınırlarla Anlamak: Evrenin Etkileşimsel Modeli

Beşinci bölüm, Evrenin Etkileşimsel Modeli'nin temel tanımını ortaya koyar. Evrendeki varlıkların sınırları, onları ortaya çıkaran iç ilişkiler ve çevreleriyle sürdürebilecekleri etki-tepki ilişkileri aracılığıyla değerlendirilir.
 

Bir atomun, bir hücrenin, bir organizmanın, bir insanın ve bir toplumun etkileşimsel sınırları aynı değildir. Her organizasyon düzeyi, çevresine farklı türde etkiler alır, dönüştürür ve iletir. Bu nedenle varlıklar sadece biçimleriyle değil, aynı zamanda etkileşim biçimleri ve organizasyon düzeyleriyle de ayırt edilirler.

6. Entidades materiales, biológicas y cognitivo-sociales
 

El sexto capítulo clasifica las formas de organización del universo en niveles materiales, biológicos y cognitivo-sociales. Mientras las entidades materiales participan en interacciones físicas y químicas, la vida hace surgir nuevas características, como el metabolismo, la regulación, la selectividad y el mantenimiento de los procesos vitales.
 

Con la aparición de los sistemas nerviosos, la consciencia, el lenguaje y la sociedad, el alcance de las interacciones se amplía aún más. Estos niveles no pueden reducirse unos a otros, pero tampoco están separados entre sí. Los niveles inferiores participan en la formación de los superiores, mientras que las totalidades surgidas en los niveles superiores influyen en las condiciones de comportamiento de los niveles inferiores.

7. Lenguaje y comportamiento
 

El séptimo capítulo muestra que el comportamiento humano no está determinado únicamente por estímulos biológicos, sino también por relaciones lingüísticas y sociales. El lenguaje permite a las personas conocer acontecimientos que no han experimentado directamente, reevaluar el pasado, imaginar el futuro y crear significados compartidos.
 

Gracias al lenguaje, los seres humanos también pueden observar y evaluar su propio comportamiento. Por lo tanto, el lenguaje no es únicamente un medio para comunicar pensamientos, sino un nuevo nivel de organización que transforma la consciencia, el pensamiento, las relaciones sociales y las posibilidades de comportamiento.

8. La secuencia y la interconexión de los comportamientos
 

El octavo capítulo explica que los comportamientos no son acontecimientos aislados e independientes. Cada comportamiento surge como continuación de influencias anteriores, estados corporales, procesos de aprendizaje y relaciones sociales y, al mismo tiempo, participa en la creación de las condiciones de los comportamientos posteriores.
 

La interconexión de los comportamientos individuales da lugar a la producción colectiva, las instituciones, la cultura y la vida social. El mecanismo que conecta a los seres humanos no es únicamente el sistema nervioso, el lenguaje o la sociedad, sino la totalidad de múltiples niveles que surge de su interacción recíproca.

9. Conectividad desde el átomo hasta la sociedad y el Sistema de Relaciones de Integridad
 

El noveno capítulo desarrolla en detalle el Sistema de Relaciones de Integridad. Los niveles del átomo, la molécula, la célula, el organismo, el comportamiento y la sociedad contienen relaciones horizontales dentro de cada nivel y relaciones verticales entre diferentes niveles de organización.
 

Las partes de los niveles inferiores hacen surgir totalidades de niveles superiores, mientras que las totalidades surgidas en los niveles superiores regulan y limitan el comportamiento de sus componentes de niveles inferiores. El todo no es una fuerza misteriosa que exista fuera de sus partes; es el nombre que reciben las nuevas condiciones creadas por el orden establecido entre ellas.

10. Comportamiento y sistema nervioso: dolor y placer
 

El décimo capítulo examina las relaciones entre el sistema nervioso, el cuerpo y el entorno en la formación del comportamiento de los seres vivos. El dolor y el placer se entienden como las formas que adoptan, al alcanzar la experiencia consciente, los procesos que orientan al ser vivo hacia condiciones beneficiosas o lo alejan de condiciones perjudiciales.
 

El comportamiento no surge exclusivamente de la estructura genética ni únicamente del entorno. La historia biológica del ser vivo, su estado corporal actual, las condiciones ambientales, sus aprendizajes y sus propósitos actúan conjuntamente. En el caso del ser humano, el lenguaje, la cultura, la historia y la sociedad también participan en estas relaciones.

11. Diferencia interaccional y consciencia
 

El undécimo capítulo sostiene que, para que la consciencia sea posible, primero debe surgir una diferencia interaccional. Cuando un cambio en el entorno o en el cuerpo produce un efecto distinguible sobre un sistema vivo y ese efecto es procesado por el sistema nervioso, puede convertirse en parte del contenido de la consciencia.
 

No toda diferencia física se percibe conscientemente. Una influencia debe atravesar los límites del ser vivo, ser seleccionada en los procesos neuronales e integrarse con otra información. Por lo tanto, la consciencia no es una simple copia de un objeto exterior, sino el resultado de la interacción entre el entorno, el cuerpo, el sistema nervioso y las experiencias anteriores.

12. Límites interaccionales y mecanismo de la consciencia
 

El duodécimo capítulo explica el funcionamiento del mecanismo de la consciencia. Las influencias procedentes del entorno y del cuerpo son percibidas, seleccionadas, evaluadas e integradas con las experiencias anteriores del organismo. La consciencia resultante influye en la dirección del comportamiento y en las relaciones que se establecerán posteriormente.
 

Las formas instintivas, emocionales y reflexivas de la consciencia no son completamente independientes entre sí. Los procesos que se extienden desde las tendencias de aproximación y evitación hasta la evaluación consciente son actividades que tienen lugar en diferentes niveles de organización del mismo organismo. De este modo, la consciencia deja de ser un resultado pasivo y se convierte en un elemento activo que participa en las interacciones posteriores.

 

13. Actividad de interacción y consciencia
 

El decimotercer capítulo examina, mediante el concepto de actividad de interacción, el alcance de las relaciones que las entidades pueden establecer con su entorno. Al pasar de los sistemas materiales a los seres vivos, y de los organismos dotados de sistema nervioso al mundo cognitivo y social de los seres humanos, cambian la selección y el procesamiento de las influencias, así como su transformación en nuevas respuestas.
 

La consciencia humana no es una facultad privilegiada que surge fuera del universo. Aparece bajo determinadas condiciones de organización dentro del universo y, una vez surgida, participa en los procesos posteriores por medio del comportamiento, el conocimiento, la tecnología y las relaciones sociales.

14. El universo interaccional y la transformación
 

El decimocuarto capítulo considera el universo no como una colección de entidades completas e inmutables, sino como una totalidad formada por procesos que interactúan y se transforman continuamente. Cada entidad es el resultado de interacciones pasadas y se convierte, a su vez, en una de las condiciones para nuevas interacciones.
 

El ser humano tampoco se encuentra fuera de esta transformación. Mediante sus percepciones, sus conocimientos, sus comportamientos y las tecnologías que desarrolla, transforma su entorno, al tiempo que vuelve a ser influido por el nuevo entorno y el orden social que ha creado. La adquisición de conocimiento también forma parte del proceso interaccional entre quien observa y lo observado.

15. La transformación del significado y el propósito
 

El decimoquinto capítulo examina la influencia que los significados y propósitos creados por los seres humanos ejercen sobre el comportamiento. Los significados no son simplemente representaciones inmutables del mundo exterior en la mente, sino que se reformulan continuamente mediante las experiencias, el lenguaje, las relaciones sociales y los nuevos conocimientos.
 

Al crear propósitos orientados hacia el futuro, los seres humanos pueden modificar la dirección de su comportamiento presente. Las consecuencias de sus comportamientos pueden, a su vez, transformar sus significados y propósitos iniciales. Por lo tanto, el ser humano es tanto el resultado de interacciones pasadas como una de las causas de las interacciones futuras.

16. Gelişen Farkındalığın Kökeni
 

Son bölüm, kitabın tüm kavramlarını insan farkındalığının kökeni etrafında bir araya getiriyor. İnsan bilinci ve farkındalığı, madde, yaşam ve toplumdan ayrı varlıklar değil, fiziksel, biyolojik, sinirsel, bilişsel, dilsel ve sosyal süreçlerin uzun gelişimi boyunca ortaya çıkan organizasyon biçimleridir.
 

Farkındalık, insanın ortaya çıktığı koşulları tanımasını, davranışlarını değerlendirmesini ve yeni kararlar almasını sağlar. Ancak bu olasılık, sınırsız bir özgürlüğe eşit değildir. İnsan, miras kalan koşullar ile geleceğe yönelik amaçlarının kesişim noktasında hareket ederek etkileşimsel bütünlüğe katılır ve böylece davranışlarının sonuçlarından sorumlu hale gelir.

 

bottom of page