top of page
Der Raumzeit-Leitfaden Buchcover

Fiyat: 5,99 €

İnsanlık yüzyıllardır aynı temel soruların peşinden gitmektedir: Kaderimizi ne ölçüde kendimiz belirleyebiliriz? Zihnimiz fiziksel evrende nasıl bir konuma sahiptir? Doğadan ve birbirimizden bağımsız mıyız?

Turgay Sehil, Uzayzaman Rehberi adlı kitabında, modern fizik, biyoloji ve sinirbilimin güncel bulgularından yola çıkarak insanı ve evreni yeniden düşünmeye davet ediyor.

İnsanı ne evrenin merkezine ne de evrenin dışına koyan Etkileşimsel Evren Modeli'ni sunuyor ve onu madde, yaşam, bilinç, dil ve toplum katmanlarının etkileşimsel bir bütünlük içinde bir araya geldiği biyopsikososyal bir varlık olarak ele alıyor.

Laniakea'nın devasa kozmik yapılarından bir su molekülünün yapısına, Helen Keller'ın dokunma yoluyla keşfettiği dil dünyasından algoritmik bilgi ağlarına kadar: Bu çalışma hazır cevaplar sunmak yerine, okuyucuların evrendeki yerlerini, kararlarının kapsamını ve sorumluluklarını kavrayabilecekleri bütünsel bir düşünme yöntemi sunuyor.

Uzayzaman Rehberi'nin yazarı ve
Etkileşimsel Evren Modeli'nin geliştiricisi hakkında

Turgay Sehil 1969 yılında Antakya'da doğdu. Bir hekim olarak, uzun yıllardır insan varoluşunun, bilincinin ve davranışlarının kökenleri üzerine çalışmalar yürütmektedir.

​

Tıp eğitimi sırasında edindiği bilimsel perspektiften yola çıkarak, insanı sadece biyolojik bir organizma olarak değil, psikolojik ve sosyal ilişkiler içinde ortaya çıkan biyopsikososyal bir varlık olarak ele almaktadır. Çalışmalarında, madde, yaşam, zihin, dil ve toplum düzeyleri arasındaki karşılıklı ilişkiler üzerinden insan davranışının kökenlerini incelemektedir.

​

Sehil'e göre insan, evrenin dışında duran bağımsız bir gözlemci değil, etkileşim, bağlantısallık ve bütünlük yoluyla işleyen bir evrenin parçasıdır. İnsanların, varoluşlarını oluşturan ilişkileri tanımlamayı ve bu varoluşun sınırlarını fark etmeyi başardıklarında, yalnızlıklarının, mutsuzluklarının ve korkularının nedenlerini daha iyi anlayabileceklerini savunmaktadır.

​

Bu amaçla Sehil, Etkileşimli Evren Modeli'ni geliştirmiştir. Modern fizik, kozmoloji, biyoloji, evrim teorisi, sinirbilim, bilinç çalışmaları, dilbilim ve sosyal bilimlerin sağladığı bilgilerden yararlanan model, insan ile evren arasındaki ilişkileri yeniden düşünmek için bir yaklaşım sunmaktadır.

​

Etkileşimli Evren Modeli'ni sunduğu Uzay-Zaman Kılavuzu adlı eseri aracılığıyla Turgay Sehil, insanlara değişmez ve hazır cevaplar sunmayı değil, kendi varoluşları hakkında sordukları soruları keşfetmelerini ve yanıtlamalarını sağlayacak bir düşünme yöntemi kazandırmayı amaçlamaktadır.

Modelin geliştirilmesi

kitabın 16 bölümünde

1. Her şey etkileşim halindedir; her şey etkileşim yoluyla ortaya çıkar
 

İlk bölüm, toplumdan zihne, sinir sisteminden hücreye ve moleküllerden atomlara ve atom altı süreçlere kadar insanın ortaya çıktığı düzeyleri takip eder. Amaç, insan davranışını parçacık hareketlerine indirgemek değil, zihinsel ve toplumsal süreçlerin fiziksel ve biyolojik temellerinden tamamen bağımsız olmadığını göstermektir.
 

Kozmik ağlardan insan bilincine kadar uzanan farklı ölçekler, aynı evren içindeki oluşum süreçlerinin farklı organizasyon düzeylerini temsil eder. Bu bölümde modelin ilk temel varsayımı formüle edilmiştir: Varlıklar etkileşimlerden doğar ve ortaya çıkan varlıklar yeni etkileşimler için koşullar yaratır.

2. Bağlılığı Anlamak: Bütünün İlişkilerini Kavramak
 

İkinci bölüm, bağlılık kavramını geliştirir ve farklı varlıkların ve organizasyon seviyelerinin birbirinden tamamen ayrı olmadığını gösterir. Bir atomun molekülle, bir hücrenin organizmayla veya bir insanın toplumla ilişkisi, sadece parçaların yan yana var olmasından ibaret değildir.
 

Parçalar bir bütünü oluştururken, ortaya çıkan bütün aynı zamanda parçalarının davranış koşullarını da değiştirir. Bağlılık, her şeyin her şeyle doğrudan ve aynı ölçüde bağlantılı olduğu anlamına gelmez. Aksine, sınırları, aracı faktörleri, mesafeleri ve farklı etki güçlerini dikkate alan koşullu bir ilişkisellik biçimini ifade eder.

3. Bağlılığı ve Bütünselliği Anlamak: Uzay-Zamanı Anlamak
 

Üçüncü bölüm, varlıkların ve olayların aynı uzay-zamansal bütünlük içinde ortaya çıktığını gösterir. Bir olay, sadece gerçekleştiği yerle anlaşılamaz; aksine, onu önceleyen süreçler, dahil olduğu ilişkiler ve yarattığı sonuçlarla birlikte ele alınmalıdır.
 

Bağlılık, varlıklar arasındaki karşılıklı ilişkileri ifade eder; bütünsellik ise ilişkilerin farklı seviyelerde aynı evrenin oluşumuna nasıl katıldığını tanımlar. Uzay-zaman artık nesnelerin içine yerleştirildiği pasif bir kap değil, olayların birbirleriyle ilişki içinde ortaya çıktığı fiziksel bütünlük olarak anlaşılır.

4. Üç Boyutlu Evren Modelinden Etkileşimsel Evren Modeline Geçiş

 

Dördüncü bölüm, bir varlığı yalnızca üç boyutlu biçimi ve görünür sınırlarıyla tanımlamanın yeterli olmadığını gösterir. Bir canlının, bir insanın veya bir toplumun gerçek sınırları, sadece kapladıkları fiziksel alanla açıklanamaz. Aynı zamanda çevrelerinde yarattıkları ve çevreden aldıkları etkilerin kapsamı da dikkate alınmalıdır.
 

Bu bölümde, üç boyutlu sınır kavramından etkileşimsel sınır kavramına geçiş yapılmaktadır. Bir varlığın ne olduğu, sadece maddesinin nerede bittiğiyle değil, aynı zamanda hangi ilişkilere girdiği, hangi etkileri ayırt edebildiği ve hangi tepkileri üretebildiğiyle belirlenir.

5. Evreni Etkileşimsel Sınırlar Üzerinden Anlamak: Etkileşimsel Evren Modeli
 

Beşinci bölüm, Etkileşimsel Evren Modeli'nin temel tanımını geliştirmektedir. Evrendeki varlıkların sınırları, ortaya çıktıkları içsel ilişkiler ve çevreleriyle sürdürebildikleri etki-tepki ilişkileri üzerinden değerlendirilir.
 

Bir atomun, hücrenin, organizmanın, insanın ve toplumun etkileşimsel sınırları aynı değildir. Her organizasyon düzeyi farklı türde etkileri alır, işler ve çevresine aktarır. Bu nedenle varlıklar, yalnızca biçimlerine göre değil, aynı zamanda etkileşim biçimlerine ve organizasyon düzeylerine göre de ayırt edilirler.

6. Maddesel, Biyolojik ve Bilişsel-Sosyal Varlıklar
 

Altıncı bölüm, evrendeki organizasyon biçimlerini maddesel, biyolojik ve bilişsel-sosyal düzeylere göre sınıflandırır. Maddesel varlıklar fiziksel ve kimyasal etkileşimlere katılırken, yaşam; metabolizma, düzenleme, seçicilik ve yaşam süreçlerinin sürdürülmesi gibi yeni özellikler ortaya çıkarır.
 

Sinir sistemlerinin, bilincin, dilin ve toplumun ortaya çıkışıyla etkileşimlerin kapsamı daha da genişler. Bu düzeyler birbirine indirgenemez, ancak birbirinden kopuk da değildir. Alt düzeyler üst düzeylerin oluşumuna katkıda bulunurken, üst düzeylerde ortaya çıkan bütünlükler alt düzeylerin davranış koşullarını etkiler.

7. Dil ve Davranış

 

Yedinci bölüm, insan davranışının yalnızca biyolojik uyaranlarla değil, aynı zamanda dilsel ve toplumsal ilişkilerle de şekillendiğini göstermektedir. Dil, insanın doğrudan deneyimlemediği olaylar hakkında bilgi edinmesini, geçmişi yeniden değerlendirmesini, geleceği tasarlamasını ve ortak anlamlar yaratmasını sağlar.
 

 

Dil yardımıyla insan, kendi davranışlarını da gözlemleyebilir ve değerlendirebilir. Bu nedenle dil, yalnızca düşünceleri aktarma aracı değil, farkındalığı, düşünceyi, toplumsal ilişkileri ve davranış olanaklarını değiştiren yeni bir organizasyon düzeyidir.

8. Davranışların Sıralanışı ve Karşılıklı Bağlantısı
 

Sekizinci bölüm, davranışların birbirinden bağımsız tekil olaylar olmadığını açıklamaktadır. Her davranış, önceki etkilerin, fiziksel durumların, öğrenme süreçlerinin ve toplumsal ilişkilerin devamında ortaya çıkar ve aynı zamanda sonraki davranışların koşullarına katkıda bulunur.
 

Bireysel davranışların karşılıklı bağlantısı; ortak üretimi, kurumları, kültürü ve toplumsal yaşamı ortaya çıkarır. İnsanları birbirine bağlayan mekanizma sadece sinir sistemi, dil veya toplumdan değil, bunların karşılıklı ilişkilerinden doğan çok katmanlı bütünden oluşur.

9. Atomdan Topluma Bağlılık ve Bütünsel İlişki Sistemi
 

Dokuzuncu bölüm, bütünsel ilişki sistemini ayrıntılı olarak açıklar. Atom, molekül, hücre, organizma, davranış ve toplum düzeyleri; hem aynı düzey içindeki yatay ilişkileri hem de farklı organizasyon düzeyleri arasındaki dikey ilişkileri içerir.
 

Alt düzeylerin bileşenleri üst düzeylerin bütünlerini ortaya çıkarırken, üst düzeylerde oluşan bütünler de alt bileşenlerinin davranışlarını düzenler ve sınırlar. Bütün, parçalarının dışında gizemli bir güç değildir. Parçalar arasında oluşan düzenden doğan yeni koşulları ifade eder.

10. Verhalten und Nervensystem: Schmerz und Lust
 

Das zehnte Kapitel untersucht die Beziehungen zwischen Nervensystem, Körper und Umwelt bei der Entstehung des Verhaltens von Lebewesen. Schmerz und Lust werden als jene Formen von Prozessen verstanden, die ein Lebewesen zu schädlichen oder förderlichen Bedingungen hin beziehungsweise von ihnen weg lenken und dabei die Ebene bewussten Erlebens erreichen.
 

Verhalten entsteht weder ausschließlich aus der genetischen Struktur noch allein aus der Umwelt. Die biologische Vergangenheit eines Lebewesens, sein gegenwärtiger körperlicher Zustand, seine Umweltbedingungen, seine Lernprozesse und seine Ziele wirken gemeinsam daran mit. Beim Menschen kommen Sprache, Kultur, Geschichte und Gesellschaft zu diesen Beziehungen hinzu.

11. Interaktionelle Differenz und Bewusstheit
 

Das elfte Kapitel vertritt die Auffassung, dass zunächst eine interaktionelle Differenz entstehen muss, damit Bewusstheit möglich wird. Wenn eine Veränderung in der Umwelt oder im Körper eine unterscheidbare Wirkung auf ein lebendes System hervorruft und diese Wirkung im Nervensystem verarbeitet wird, kann sie zum Inhalt der Bewusstheit werden.
 

Nicht jede physikalische Differenz wird bewusst wahrgenommen. Eine Einwirkung muss die Grenzen des Lebewesens überschreiten, in neuronalen Prozessen ausgewählt und mit anderen Informationen verbunden werden. Bewusstheit ist daher keine einfache Kopie eines äußeren Objekts, sondern das Ergebnis der Wechselwirkungen zwischen Umwelt, Körper, Nervensystem und früheren Erfahrungen.

12. Interaktionelle Grenzen und der Bewusstheitsmechanismus
 

Das zwölfte Kapitel erklärt die Funktionsweise des Bewusstheitsmechanismus. Einwirkungen aus der Umwelt und dem Körper werden wahrgenommen, ausgewählt, bewertet und mit früheren Erfahrungen des Organismus verbunden. Die daraus entstehende Bewusstheit beeinflusst die Richtung des Verhaltens und die Beziehungen, die anschließend eingegangen werden.
 

Triebbezogene, emotionale und gedankliche Formen der Bewusstheit sind nicht vollständig voneinander unabhängig. Prozesse, die von Annäherungs- und Vermeidungstendenzen bis zur bewussten Bewertung reichen, sind Aktivitäten desselben Organismus auf unterschiedlichen Organisationsebenen. Bewusstheit wird dadurch nicht zu einem passiven Ergebnis, sondern zu einem aktiven Element, das an späteren Wechselwirkungen beteiligt ist.

 

13. Interaktionsaktivität und Bewusstheit
 

Das dreizehnte Kapitel untersucht mithilfe des Begriffs der Interaktionsaktivität, in welchem Umfang Entitäten Beziehungen zu ihrer Umgebung eingehen können. Beim Übergang von materiellen Systemen zu Lebewesen, von Organismen mit Nervensystemen zur kognitiven und gesellschaftlichen Welt des Menschen verändern sich die Auswahl und Verarbeitung von Einwirkungen sowie deren Umwandlung in neue Reaktionen.
 

Die menschliche Bewusstheit ist keine privilegierte Kraft, die außerhalb des Universums entsteht. Sie geht unter bestimmten Organisationsbedingungen innerhalb des Universums hervor und beteiligt sich nach ihrer Entstehung durch Verhalten, Wissen, Technologie und gesellschaftliche Beziehungen an den nachfolgenden Prozessen des Universums.

14. Das interaktionelle Universum und die Transformation
 

Das vierzehnte Kapitel betrachtet das Universum nicht als Ansammlung vollständiger und unveränderlicher Entitäten, sondern als Ganzheit fortwährend interagierender und sich wandelnder Prozesse. Jede Entität ist das Ergebnis vergangener Wechselwirkungen und wird zugleich zu einer der Bedingungen für neue Wechselwirkungen.

 

Auch der Mensch steht nicht außerhalb dieser Transformation. Durch seine Wahrnehmungen, sein Wissen, sein Verhalten und die von ihm entwickelten Technologien verändert er seine Umwelt. Gleichzeitig wird er durch die neue Umwelt und die gesellschaftliche Ordnung, die er geschaffen hat, erneut beeinflusst. Auch der Erwerb von Wissen ist Teil des interaktionellen Prozesses zwischen dem Beobachtenden und dem Beobachteten.

15. Die Veränderung von Bedeutung und Zweck
 

Das fünfzehnte Kapitel untersucht den Einfluss der vom Menschen hervorgebrachten Bedeutungen und Zwecke auf das Verhalten. Bedeutungen sind nicht lediglich unveränderliche Abbilder der Außenwelt im Geist, sondern werden durch Erfahrungen, Sprache, gesellschaftliche Beziehungen und neues Wissen fortwährend neu gestaltet.
 

Indem Menschen auf die Zukunft gerichtete Zwecke entwickeln, können sie die Richtung ihres gegenwärtigen Verhaltens verändern. Die Folgen ihres Verhaltens können wiederum die ursprünglichen Bedeutungen und Zwecke verändern. Der Mensch ist daher sowohl das Ergebnis vergangener Wechselwirkungen als auch eine der Ursachen zukünftiger Wechselwirkungen.

16. Der Ursprung der sich entwickelnden Bewusstheit
 

Das letzte Kapitel führt sämtliche Begriffe des Buches im Zusammenhang mit dem Ursprung menschlicher Bewusstheit zusammen. Menschliches Bewusstsein und menschliche Bewusstheit sind keine von Materie, Leben und Gesellschaft getrennten Entitäten, sondern Organisationsformen, die im Verlauf einer langen Entwicklung physikalischer, biologischer, neuronaler, kognitiver, sprachlicher und gesellschaftlicher Prozesse entstehen.
 

Bewusstheit ermöglicht es dem Menschen, die Bedingungen zu erkennen, aus denen er hervorgeht, sein Verhalten zu bewerten und neue Entscheidungen zu treffen. Diese Möglichkeit bedeutet jedoch keine unbegrenzte Freiheit. Der Mensch beteiligt sich an der interaktionellen Ganzheit, indem er im Schnittpunkt der übernommenen Bedingungen und seiner auf die Zukunft gerichteten Zwecke handelt. Dadurch wird er für die Folgen seines Verhaltens verantwortlich.

 

bottom of page